RUHİ SU

RUHİ SU

            Sevgili Ruhi Su,  20 Eylül 1885’de dönmüştü evren anamızın bağrına.

            Stefan Zweig’ın ünlü sözünü doğrulamak üzere, tam da “yıldızın parladığı an”da doğduğu çok açıktı; ama değil yalnız Anadolu için, bütün insanlık tarihi açısından çok parlak başka bir yıldızın, Mustafa Kemâl Atatürk’ün yurdumuzu karanlıktan çıkarıp ışıttığı dönemde doğup yetişmemiş olsaydı, sayısız benzeri gibi, belirdiği yerde sönüp giderdi.

            Yıldızın en parlak olduğu anda oluxtuğu, başka bir deyişle evresel yaşam enerjisini en yoğun biçimde kendinde topladığı için, eşi az bulunur sesinin dışında, toplumsal, yazınsal, şiirsel, mantıksal sezgileri ona göreydi. Ele alıp yeniden yorumladığı ya da yarattığı türkülerde bu nitelikler çok açık görülür; Türkçe’nin en doğru kullanımı, bütün seslerin eksiksiz, tam ölçüsünde çıkarılması, türkünün yaratıldığı günlerdeki toplumsal-düşünsel koşulların yansıtılması, ya da onlara yeni anlamlar, yeni çağrışımlar yüklenmesinde sözün tam anlamında öncü bir ustaydı. Hepimizin bildiği bir atasözünde yarattığı şu marş-türküye bakın:

                                        Dinleyin arkadaşlar

                       

                                   Bir atasözümüz var

                                   Biri yer biri bakar

                                   Kıyamet ondan kopar

                                   Kıyamet dedikleri

                                   Ha koptu ha kopacak

                                   Yoksuldan halktan yana

                                   Bir dünya kurulacak

                                   Görmüşler ileriyi

                                   Atalarımız demek

                                   Herkese yeter dünya

                                   Herkese yeter ekmek.

            Büyük Usta’nın ne denli alçakgönüllü bir ozan olduğu, yazık ki, yaşarken görülemedi; o kadar ki, Florya kıyalarında tanıdığım, Ruhi Bey’le tanıştırdığım, yakın çevresine götürdüğüm, en sevdiği insanlardan Gönül  ailesinin bir kızıyla evlenen bir arkadaşım, bana bana kalırsa, büyük ölçüde onunla yaptığı, Cumhuriyet gazetesinde yayınlanan konuşmalarla üne kavuştuğu hâlde; hazırladığı Şairler Yazarlar Sözlüğü’ne neden Ruhi Su'yu almadığını sorduğumda: iyi ama, o yalnız türkü yorumcusu, ozan değil ki…diyebilmişti.

            Neyse ki, ölümüne yakın, sevgili Cevat Çapan bu yaraya azıcık merhem sürdü; Adam Yayınları’nda, titiz bir dostumuzun ömür boyu süren emeğini değerlendirip şiirlerini ve konuşmalarını“Ezgili Yürek”te topladı. Gelin oradan birkaç şiirini anımsayalım.

                                                           NİNNİ

                                   Seninki bende kilitli

                                   Benimki sende kilitli

                                               Anahtarlarını atalım suya

                                  

                                   İster bir altın inek içsin

                                   İster şehirlerden geçsin su

                                               Kilitler varınca uykuya

                                  

                                   Yaz gelsin çözsün

                                   Kış gelsin sarsın

                                   Rüzgâr geçen günleri koparsın

                                               Bir de takvim asalım kapıya.

                                                                                              Varlık, 15 Haziran 1940.

GELDİK

                                   Hepimiz bir yerlerdeydik

                                   Başka bir yere geldik

                                   Kırmadan incitmeden

                                   Maymundan insana geldik

                                   Bakmayın siz bu bencil

                                   Bu hayvansal kavgaya

                                   Değişen dünyanın içinde

                                   İnsana biz yeni geldik.         

                                                                                              Cumhuriyet,5 Mart 1977.

EZGİLİ YÜREK

                                   Hangi taşı kaldırsam

                                   Anamla babam

                                   Hangi dala uzansam

                                   Hısım akrabam

                                   Ne güzel bir dünya bu

                                   İyi ki geldim

                                   Süt dolu bir torbayla

                                   Şöylece çıkageldim

                                   Kimi elimi verdimse

                                   Döndürüp yüzümü baktımsa

                                   Kör pınara su geldi

                                   Ben şakıyıp durdukça öyle

                                   Gülün kokusu geldi

                                   Bunalıp da kalmışa

                                   Acılarla yüklü

                                   Dargın yüreklere

                                   Yetiştim geldim

                                   İyi ki geldim.

                                                                                              Cumhuriyet, 23 Temmuz 1977.

GÖRÜNEN

                                   Almanya’da topraklar

                                   Aynı bizimki gibi

                                   Ağaçları görgüsüz cahil

                                   Ne Beethoven’i bilen var ne Spartakistlerí

                                    Nerde dünya durdukça duran

                                   Çınarlar bizimki gibi

                                   Bir adam gördüm Frankfurt’ta

                                   Noel ağıcının dibinde

                                   Kasketini açmıştı gözleri yerde

                                   Yoksulluğun utancı aynı bizimki gibi

                                   Memleketim diye kucakladı işçilerimiz bizi

                                   Biri ağladı usul usul boynumda durdu

                                   Uykuda kaymış da sanki yüzleri

                                   Bıyıkları aynı bizimki gibi

                                   Ellerim ayaklarım gibi buldum

                                   Hiçbir şeye şaşmadım da

                                   Neden takılıp kaldı aklım

                                   Bizim bebeleri Almanya’da

                                   Adları kalmış ancak

                                   Söylenen bizimki gibi.

                                                                                               Cumhuriyet, 17 Aralık 1977.

IRMAK

                                   Ağaç demiş ki baltaya

                                   Sen beni kesemezdin ama

                                   Ne yapayım ki sapın benden

                                   Bak şu ağacın bilincine sen

                                   Ölen ben öldüren benden

                                   Bunca analar ağlayıp durur da

                                   Akıp gider gelinciklerden

                                   Kör müdür sağır mıdır bu ırmak

                                   Ölen ben öldüren benden

                                   Her yerde böyle olmuş bu

                                   Önce taşa ağaca söyletmiş halk

                                   Sonunda sabahın bir yerinden

                                   Uyanıp kalkmış ayağa halk

                                   Ölen ben öldüren benden

                                                                                              Sanat Emeği, 1978.

            Yıldızların arasına dönmezden önce, yaralı, yorgun sesiyle banda okumuştu bu şiirleri Ustamız; Sıdıka Abla,  aynı biçimde, üstelik aynı hastalıktan gurbet illerde can veren biricik öğrencisi Sümeyra Çakır’ın söylediği yanık bir türkünün ardından aynı addaki cd’e yayınladı onları; alıp dinlemelesiniz.                                     

                                                                                  Berfin, 1 Eylül 2011,s.163